Zacznij od zadania, które ma wykonać czytelnik
Ocena dostępności tekstu zaczyna się od pytania: po co ktoś otwiera tę stronę? Na stronie usługi może szukać zakresu prac i sposobu kontaktu. W poradniku może potrzebować jednej instrukcji, a nie całej historii tematu. Zapisz dwa lub trzy prawdopodobne zadania czytelnika, a następnie sprawdź, czy da się znaleźć potrzebne informacje bez czytania każdego akapitu po kolei.
Przejrzyj stronę na ekranie telefonu, przy większym powiększeniu oraz bez korzystania z myszy. Jeśli masz możliwość, posłuchaj też treści odczytywanej przez czytnik ekranu. Te sposoby nie zastępują pełnego audytu dostępności, ale pomagają zauważyć przeszkody, które łatwo przeoczyć podczas zwykłego przeglądania strony.
Sprawdź, czy nagłówki opisują treść i pokazują jej strukturę
Najpierw przeczytaj same nagłówki, pomijając akapity. Czy tworzą zrozumiały plan strony? Nagłówek „Jak przygotować materiały do wyceny” mówi więcej niż „Warto wiedzieć”. Osoba, która przegląda stronę pobieżnie lub porusza się między nagłówkami za pomocą czytnika ekranu, powinna móc na tej podstawie wybrać właściwą część tekstu.
Następnie sprawdź hierarchię nagłówków. Główny tytuł strony powinien być wyraźnie oznaczony jako najważniejszy, a nagłówki kolejnych poziomów powinny odzwierciedlać podział treści. Nie wybieraj poziomu nagłówka tylko dlatego, że odpowiada mu pożądany rozmiar czcionki. Jeśli pod nagłówkiem „Koszty” znajdują się osobne części o przygotowaniu materiałów i poprawkach, przedstaw je jako podsekcje, zamiast nadawać wszystkim nagłówkom ten sam poziom.
Zwróć uwagę również na obietnicę zawartą w nagłówku. Sekcja zatytułowana „Jak zamówić” nie powinna zawierać wyłącznie opisu korzyści. Gdy nagłówek i treść rozmijają się, czytelnik musi szukać dalej, choć mógł sądzić, że znalazł odpowiedź.
Oceń linki bez czytania otaczających zdań
Wypisz wszystkie linki ze strony i przeczytaj same ich nazwy. Czy wiadomo, dokąd prowadzą lub co można dzięki nim zrobić? „Zobacz zakres usługi” jest bardziej pomocne niż „Kliknij tutaj”. Kilka linków nazwanych „Dowiedz się więcej” utrudnia wybór, zwłaszcza gdy są odczytywane poza kontekstem akapitu. Nie oznacza to, że każdy odsyłacz musi być długi. Powinien jednak zawierać informację potrzebną do rozróżnienia go od pozostałych.
Sprawdź też zgodność nazwy linku z jego celem. Jeśli link „Pobierz listę kontrolną” prowadzi do formularza, a plik jest dostępny dopiero po jego wypełnieniu, warto to jasno zaznaczyć. Gdy odsyłasz do pliku, nazwa może wskazywać, czego dotyczy i w jakim jest formacie. Nie ukrywaj istotnych informacji o działaniu linku w tekście, którego część osób może nie przeczytać.
Na koniec upewnij się, że linki da się rozpoznać i obsłużyć. Sam kolor może nie wystarczyć do odróżnienia odsyłacza od zwykłego tekstu. Przejdź po stronie klawiszem Tab i sprawdź, czy widać, który element jest aktualnie wybrany oraz czy kolejność przechodzenia odpowiada kolejności treści.
Przyjrzyj się kolejności i wielkości porcji informacji
Dobry układ pomaga zrozumieć tekst także wtedy, gdy czytelnik nie widzi całej strony naraz. Umieść odpowiedź na główne pytanie blisko początku, a szczegóły rozwijaj później. Na stronie opisującej współpracę najpierw wyjaśnij, co obejmuje usługa i dla kogo jest przeznaczona. Dopiero potem przejdź do wyjątków, wariantów i informacji dodatkowych. Nie każ czytelnikowi składać odpowiedzi z odległych fragmentów.
Dziel długie bloki tekstu według tematów, nie według przypadkowej liczby zdań. Jeden akapit może wyjaśniać warunek, następny krok, a kolejny wyjątek. Jeśli przedstawiasz proces, zachowaj kolejność działań i nazywaj je konsekwentnie. Gdy na początku piszesz „wyślij opis projektu”, nie zastępuj tego później niejasnym „przekaż zgłoszenie”, jeśli chodzi o tę samą czynność.
Zwróć również uwagę na informacje przekazywane tylko przez położenie lub wygląd. Zdanie „Wybierz opcję po prawej” może przestać pomagać, gdy układ zmieni się na wąskim ekranie. Lepiej nazwać opcję. Podobnie komunikat o błędzie powinien wyjaśniać, co wymaga poprawy, zamiast odsyłać wyłącznie do pola oznaczonego kolorem.
Zakończ ocenę krótką listą poprawek
Po przeglądzie zapisz konkretne problemy wraz z miejscem ich występowania. Zamiast „nagłówki są nieczytelne” zanotuj: „Nagłówek «Informacje» nad sekcją o terminach nie wskazuje tematu; zmienić na «Kiedy otrzymasz odpowiedź»”. Taka uwaga ułatwia poprawkę i późniejsze sprawdzenie jej efektu.
W pierwszej kolejności popraw elementy, które blokują wykonanie zadania: brak potrzebnej informacji, mylący link, niejasną kolejność kroków lub nagłówek prowadzący do niewłaściwej sekcji. Potem zajmij się drobniejszymi zmianami językowymi. Po edycji ponownie przejrzyj same nagłówki i linki oraz wykonaj zadanie, od którego zaczęła się ocena. Dostępność tekstu warto sprawdzać po każdej większej zmianie strony, bo nawet niewielka przebudowa może zmienić kolejność informacji.
